Poor Little Bird (NRC, 2014)

Journalist Lucas Brouwers writes an article on the Bali Starling in Dutch quality newspaper NRC, Saturday 27 & Sunday 28 September 2014 (Science quire, p.W7). Despite its scientific pretentions, the title 'Poor little bird' does not match the contents and seems arbitrary and rabble-rousing. The objections to the introduction of the Bali Starling in Nusa Penida discussed in the article below, voiced by bird expert Bas van Balen, are underpinned by merely two arguments, one of which is refuted by the bird expert himself. Translation from Dutch into English by Godi Dijkman.

Balistarling-NRC2014-09-27Image left: 'Zielig vogeltje' (Poor little bird), picture by 'Foto Thinkstock' - NRC Dutch Newspaper

Nature conservation

The threatened Bali Starling has found a new habitat on the island of Nusa Penida. But nature conservationists wonder if this 'relocation' will solve the problem.

We tiptoe across a dusty cassava field. Bird caretaker Nengah Sudipa leads the way. We are looking for one of the rarest and most beautiful birds of Indonesia, but so far all we hear is the sound of the ordinary Sooty-headed Bulbul.

There is not much time left. The sun is setting. But then, as if by appointment, there is the unmistakably bright call of the Bali Starling. Nengah shows signs of relief and we walk towards the place where we heard the call. Without turning his head, Nengah puts up two fingers. It is the pair we were looking for. As the evening falls, they return to their nest in a tree near the Hindu temple of the village Ped.

Through our binoculars we spot the male, his snow-white plumage and his cobalt-blue eye mask. When he jumps down from the branch, the Bali Starling spreads his black-tipped white wings. This bird is magnificent. But he doesn't belong here.

We are in Nusa Penida, a small and poor island southeast of Bali. Originally, the Bali Starling (Leucopsar rothschildi) is only to be found in Bali itself. In 1991, this beautiful bird was proclaimed to be the mascot of Bali and was depicted on the Indonesian RP 200 coin. The Bali Starling has become a Balinese icon. But for how much longer? In Bali, there are hardly any starlings left.

The Bali Starling is beautiful and beloved, and this is the problem. Everyone wants to put a Bali starling in a cage. Wealthy collectors in Indonesia and abroad readily pay a few hundreds American dollars for such a bird. A small fortune, by Indonesian standards.

The Bali Starling has been captured and traded in massive amounts during the last few decades. In the beginning of the 1990s the bird was virtually extinct. Its habitat was then reduced to the national park in the western-most tip of Bali. In 1990, estimates of its population were 13 birds in the park (Creative Conservation, 1994). The population has since then been replenished with bred birds, but illegal poaching remains a problem.

On Nusa Penida, the Bali Starling got a second chance. In 2006, the first 65 birds were released there. Not everyone agreed at the time. Bas van Balen, birder and former employee at Birdlife International, says that the introduction of the Bali Starling into Nusa Penida was met with resistance on the part of scientists and nature conservationists. Some nature conservationists even mentioned fauna falsification: the Bali Starling doesn't belong on Nusa Penida and would threaten endemic birds such as the Black-winged starling (Acridotheres melanopterus). "My main concern was that Nusa Penida would shift the attention away from the birds in the national park in Bali. This, fortunately, was not the case", says Van Balen.

In the meantime, the Bali Starling seems to feel at home on the dry and rugged island. It seems there are more than a hundred birds living there.

We follow the small Bali Starlings from tree to tree. Then, suddenly, we hear the staccato screeching of: KEKEKE!. Nengah immediately known what's going on: "a lizard!". We witness the escape of a slender brown monitor lizard making its escape from a tree. The birds appear to be unharmed.

"A big problem", says Nengah. "When a Bali Starling is attacked, is doesn't fly away, but rings the alarm. The partner rushes in to help and together they try to ward off the intruder. However courageous they may be, sometimes both die. We loose so many starlings."

Monitor lizards are not the only danger for the Bali Starling. Geckos steal their eggs and chicks from the nests. Bees make their home in the nesting boxes that Nengah has put up.

nrc balistarling

Image right: Bali Starling in Nusa Penida, 2014 (Facebook)

A kind of bribery

"I only worry about people, and never about nature", says Bayu Wirayudha later on in his office in Ubud, Bali. Bayu is de the director of Friends of the National Park Foundation (FNPF), the nature conservation organisation behind the Bali Starling project. "Without the support of the people of Nusa Penida, the project of saving the Bali Starling wouldn't make much sense", says Bayu. "That's the reason we discussed the issue with the village elders before the introduction of this plan. All of the 40 villages in Nusa Penida adopted awig-awig, traditional laws, prohibiting the population to catch Bali Starlings."

With a continued charm offensive, Bayu wishes to gain the people's attention in favour of the FNPF and the Bali Starling. The inhabitants can get fruiting trees for free at the bird centre. His organisation awards scholarships to talented high school students. Volunteers teach English at schools. "It's a kind of bribery" says Bayu, "but one of the positive kind."

Other birds don't enjoy protection. In a warung in Nusa Penida, there is an excited Long-tailed shrike in a rather small cage. Bayu doesn't mind. "If I would be able to remove all the Sooty-headed bulbuls and Long-tailed shrikes from the island, I would do so immediately", he says. "There are simply too many. Moreover, they are import birds from Thailand." But the Bali Starling does not belong in Nusa Penida. Isn't that somehow inconsequential? Bayu doesn't think so. "The Bali Starling at least is from Bali."

The Bali Starling, for the moment, seems to be safe. Still, bird expert Bas van Balen thinks it is not a sustainable solution. "The areas fit for 'transplantation' are often small, isolated islands with their own vulnerable bird communities", says Van Balen. "It would be better to improve the circumstances in their natural habitat, prohibiting bird poaching, and to inform the local population."

Bayu disagrees. On FNPF premises there is a cage. A dozen Java sparrows (Lonchura oryzivora) flit from one side to the other after the covering cloth has been lifted. Java sparrows are threatened finches, endemic to Java. If it were up to Bayu, these creatures would also fly freely in Nusa Penida in the near future.

Facts: decline & bird theft

The Bali Starling was described for the first time in 1912. The starlings lived in the untouched northwest of Bali. At the time, they flew across the landscape in large swarms of perhaps 10-30 birds. The Illegal Bali Starling trade started in the 1960s and 1970s. Hundreds of birds were smuggled into Europe, the United States and Asia. In 1997, the price of the Bali Starling rose to US$ 2,000. In 1999, armed robbers rammed the main office of the national park in West Bali, taking with them 39 birds. (BirdingASIA, 2012)


  • Brouwers, Lucas - Zielig vogeltje, in: "NRC", Saturday 27 & Sunday 28 September 2014 (Science quire), p.W7


Original Dutch article

Zielig vogeltje

De bedreigde balispreeuw heeft op het eiland Nusa Penida een nieuw leefgebied gekregen. Maar natuurkenners vragen zich af of verplaatsing het probleem oplost. Door Lucas Brouwers

Op teenslippers sluipen we door een stoffig cassaveveld. Vogelverzorger Nengah Sudipa gaat voorop. We zijn op zoek naar een van de mooiste en zeldzaamste vogels van Indonesië, maar tot nu toe horen we alleen het gekwetter van de doodgewone roetkopbuulbuul.

Veel tijd is er niet meer. De zon gaat onder. Maar dan, als op afspraak, klinkt de onmiskenbaar schelle roep van de balispreeuw. De spanning verdwijnt uit het gezicht van Nengah. We lopen in de richting van het geluid. Zonder om te kijken steekt Nengah twee vingers op. Het is het koppeltje dat we zochten. Nu de avond valt, zoeken ze hun nest op, in de boom naast de hindoetempel van het dorpje Ped.

Door onze verrekijkers zien we het mannetje, zijn sneeuwwitte verenkleed en kobaltblauwe oogmasker. Als hij zich van de tak laat vallen, spreidt de spreeuw zijn zwartgetipte vleugels uit. De vogel is prachtig. Maar hij hoort hier niet.

We zijn op Nusa Penida, een klein en arm eiland ten zuidoosten van Bali. Oorspronkelijk komt de balispreeuw (Leucopsar rothschildi) alleen voor op Bali zelf. In 1991 werd de fraaie vogel zelfs uitgeroepen tot mascotte van Bali. De balispreeuw is afgebeeld op de Indonesische 200 roepie-munt. De balispreeuw is een Balinees icoon. Maar voor hoe lang nog? Op Bali zijn er bijna geen balispreeuwen meer.

De balispreeuw is mooi en geliefd, en dat is meteen het probleem. Iedereen wil een balispreeuw in een kooitje. Rijke verzamelaars binnen en buiten Indonesië tellen gerust een paar honderd Amerikaanse dollar neer voor een exemplaar. Een klein fortuin, voor Indonesische begrippen.

De balispreeuw is de afgelopen decennia massaal gevangen en verhandeld. Begin jaren 90 balanceerde de vogel op het randje van uitsterven. Zijn leefgebied was inmiddels gekrompen tot het natuurpark in het meest noordwestelijke puntje van Bali. In 1990 leefden er naar schatting nog maar 13 balispreeuwen in het park (Creative Conservation, 1994). De populatie is sindsdien aangevuld met gekweekte vogels, maar illegale stroperij blijft een probleem.

Op Nusa Penida heeft de balispreeuw een tweede kans gekregen. In 2006 werden de eerste vogels er losgelaten, 65 stuks. Niet iedereen vond dat toen een goed idee. Bas van Balen, vogelaar en voormalig medewerker van Birdlife International, zegt dat de introductie van de balispreeuw op Nusa Penida op verzet stuitte onder wetenschappers en natuurbeschermers. Sommige natuurbeschermers spraken van faunavervalsing: de balispreeuw hoort niet op Nusa Penida en zou inheemse bedreigde vogels zoals de zwartvleugelspreeuw (Acridotheres melanopterus) kunnen verdringen. „Mijn grootste bezwaar was dat Nusa Penida de aandacht af zou leiden van de vogels in het natuurpark op Bali. Dat is gelukkig niet gebeurd", zegt Van Balen.

Inmiddels lijkt de balispreeuw zich thuis te voelen op het droge en ruige eiland. Er zouden nu meer dan honderd vogels leven.

We volgen de balispreeuwtjes van boom naar boom. Dan klinkt plots een staccato gekrijs: KEKEKE!. Nengah heeft meteen door wat er aan de hand is. „Lizard!". We zien nog net hoe een slanke bruine varaan uit de boom wegvlucht. De vogels lijken ongedeerd.

"Een groot probleem", verzucht Nengah later. „Als een balispreeuw wordt aangevallen, vliegt hij niet weg, maar slaat alarm. De partner schiet te hulp en samen proberen ze de belager af te slaan. Dapper, maar soms sterven ze allebei. We verliezen zo veel spreeuwen."

Varanen vormen niet het enige gevaar voor de balispreeuw. Gekko's roven eieren en kuikens uit hun nesten. Bijen maken hun nest in de nestkasten die Nengah heeft opgehangen.

Een soort omkoperij

„Ik maak me alleen zorgen om de mensen, nooit om de natuur", zegt Bayu Wirayudha later in zijn kantoor in Ubud op Bali. Bayu is de directeur van Friends of the National Park Foundation (FNPF), de natuurorganisatie achter het balispreeuwproject. „Als de mensen van Nusa Penida niet achter het project staan heeft het redden van de balispreeuw geen zin", zegt Bayu. „Daarom hebben voor we vóór de introductie al met dorpleiders gepraat. Alle veertig dorpen op Nusa Penida hebben toen awig-awig, traditionele wetten, aangenomen die het verbieden om balispreeuwen te vangen."

Met een aanhoudend charmeoffensief wil Bayu de bevolking voor de FNPF en de balispreeuw te winnen. Bewoners kunnen gratis jonge fruitboompjes ophalen bij het vogelcentrum. Zijn organisatie kent studiebeurzen toe aan talentvolle scholieren. Vrijwilligers geven Engelse les op school. „Het is een soort omkoperij" zegt Bayu, „maar wel van het goede soort."

Andere vogels genieten geen bescherming. In een warung op Nusa Penida zit een opgefokte langstaartklauwier (een Aziatische zangvogel) in een veel te kleine kooi. Bayu vindt dat prima. „Als ik alle roetkopbuulbuuls en langstaartklauwieren van het eiland zou kunnen verwijderen, zou ik dat het meteen doen", zegt hij. „Er zijn er te veel. Bovendien zijn het exoten, afkomstig uit Thailand."

De balispreeuw hoort ook niet thuis op Nusa Penida. Is dat niet inconsequent? Bayu vindt van niet. „De balispreeuw komt tenminste nog van Bali."

De balispreeuw lijkt voorlopig gered. Toch vindt vogelkenner Bas van Balen het geen duurzame oplossing. „Voor transplantatie uitverkoren gebieden zijn toch vaak kleine, geïsoleerde eilanden met hun eigen kwetsbare vogelgemeenschappen", zegt Van Balen. „Beter is het om in het natuurlijke leefgebied de omstandigheden te verbeteren, de vogelvangst te verbieden, en plaatselijke bevolking voor te lichten."

Bayu denkt daar anders over. Op het terrein van de FNPF staat een kooi. Een dozijn rijstvogels (Lonchura oryzivora) vliegt verschrikt van de ene naar de andere hoek als de doek wordt opgelicht. Rijstvogels zijn bedreigde vinken, die oorspronkelijk alleen op Java voorkomen.

Als het aan Bayu ligt, vliegen ook deze vreemdelingen binnenkort over Nusa Penida uit.

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. research: Godi Dijkman http://guidomansdijk-talen.nlsocial facebook box white 24